{"id":3151,"date":"2019-08-13T13:18:54","date_gmt":"2019-08-13T19:18:54","guid":{"rendered":"http:\/\/latinamericanliteraturetoday.wp\/2019\/08\/three-poems-sara-luna-tom-maver\/"},"modified":"2024-04-29T04:03:26","modified_gmt":"2024-04-29T10:03:26","slug":"three-poems-sara-luna-tom-maver","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/2019\/08\/three-poems-sara-luna-tom-maver\/","title":{"rendered":"Tres poemas de Sara Luna de Tom Maver"},"content":{"rendered":"<div><\/div>\n<div class=\"caption\"><\/div>\n<p><strong><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Nota del editor:<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p><em><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Sara Luna<\/span><\/span><\/em><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\"> , el poemario de Tom Maver en la cual aparecieron estos poemas, fue otorgado el primer premio en la categor\u00eda de Poes\u00eda del <\/span><\/span><a href=\"https:\/\/fnartes.gob.ar\/novedades\/se-anunciaron-los-ganadores-del-concurso-de-letras\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Concurso de Letras del Fondo Nacional de las Artes<\/span><\/span><\/a><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\"> de Argentina. <\/span><span style=\"vertical-align: inherit;\">Estamos orgullosos de incluir estos poemas en\u00a0 <\/span><\/span><em><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Latin American Literature Today<\/span><\/span><\/em><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">.<\/span><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">En sus manos estaba el aroma de hoy <\/span><\/span><sup><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">1<\/span><\/span><\/sup><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">De espaldas a m\u00ed, se tom\u00f3 la cara con las manos. <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Hab\u00eda ensuciado las alacenas, la mesada <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">y parte del piso, como si estuvieran\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">cambiando de piel, prepar\u00e1ndose\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">para una transformaci\u00f3n delicada.\u00a0<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Ya casi no pod\u00eda ver\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">y al cocinar, como en una prueba,\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">sellaba sus p\u00e1rpados con huevo batido.\u00a0<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Ella estaba unida a las cosas de este mundo <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">a trav\u00e9s del misterio de cada una de ellas. <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Eso la aliviaba del dolor de envejecer. <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Del horno sac\u00f3 una m\u00e1scara\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">hecha de masa de hojaldre. <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Se la puso y se dio vuelta hacia m\u00ed. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Un pulso vibra en mis manos\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">mientras amaso, me dijo.\u00a0<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Cortando un tomate, agreg\u00f3:<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Cada cosa, por peque\u00f1a que sea, <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">por m\u00e1s marchita que est\u00e9, tiene su temblor. <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Luego me acarici\u00f3 como los ciegos tocan: para ver, <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">y sent\u00ed que podr\u00eda adormecerme\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">oliendo los restos de tomillo y ajo,\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">presintiendo que estos instantes ven\u00edan de antes,\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">de cuando yo no hab\u00eda nacido\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">y ella estaba en su cocina de campo <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">con un rasgu\u00f1o frente a la ventana,\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">batiendo, preparando mi vida.<\/span><\/span><\/p>\n<p><sup><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">1<\/span><\/span><\/sup><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\"> \u00a0La escritura tiene similitudes con el arte de la cocina. <\/span><span style=\"vertical-align: inherit;\">Sara Luna cocinaba y recordaba su tierra natal, la ol\u00eda, degustaba y com\u00eda en sus platos. <\/span><span style=\"vertical-align: inherit;\">Y yo, un a\u00f1o antes de viajar a Santiago, escrib\u00eda y aparec\u00edan an\u00e9cdotas, recuerdos, delicias de Sara Luna sin propon\u00e9rmelo, algo que ven\u00eda de mucho tiempo atr\u00e1s, o de antes. <\/span><span style=\"vertical-align: inherit;\">Ella, que hab\u00eda muerto siendo yo un adolescente, me tra\u00eda esa temporalidad, mi infancia, pero yo quer\u00eda acercarme a la suya. <\/span><span style=\"vertical-align: inherit;\">Por eso en unas vacaciones de julio, me tom\u00e9 el colectivo de larga distancia hasta aquel lugar remoto. <\/span><span style=\"vertical-align: inherit;\">Quer\u00eda acercarme a lo m\u00e1s lejano que ten\u00eda: su nacimiento.<\/span><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">La historia de la piel <\/span><\/span><sup><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">2<\/span><\/span><\/sup><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Esp\u00edo a mi mam\u00e1\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">desnudando a su madre. <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Le saca la camisa, los zapatos, <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">la pollera marr\u00f3n. <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Su piel es opaca, la luz\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">que le da se la guarda.\u00a0<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">La llenar\u00eda de flores <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">as\u00ed como est\u00e1, cubierta\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">con un tenue abrigo de arrugas. <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Ella despierta algo en mi mam\u00e1\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">y viceversa. <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Pienso en los escuerzos\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">que con Loren sac\u00e1bamos <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">de los pozos con agua y palos,\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">los recuerdo infl\u00e1ndose y desinfl\u00e1ndose <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">en nuestras manos.\u00a0<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Ella tiene la piel anfibia, <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">en medio de dos mundos.\u00a0<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">\u00c9ste es el ritual demorado <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">de cambiarse la ropa,\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">de dejar algo atr\u00e1s <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">antes de entrar en otra tierra.\u00a0<\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Su hija se sienta a mi abuela-escuerzo\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">y con la palma la empuja para que vaya <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">y d\u00e9 esos saltitos buscando,\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">sin querer encontrar\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">aquel pozo.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n<p><sup><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">2<\/span><\/span><\/sup><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\"> \u00a0Espiar es la primera acci\u00f3n del nieto. <\/span><span style=\"vertical-align: inherit;\">A cierta edad uno no se acerca a las personas sino a las mirillas.<\/span><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">En la voz se oyen cosas <\/span><\/span><sup><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">3<\/span><\/span><\/sup><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">Mi abuela se fue de su terru\u00f1o <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">y muchos a\u00f1os despu\u00e9s, cuando <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">se fractur\u00f3 la cadera y se qued\u00f3 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">en mi cuarto a dormir,\u00a0 <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">yo escuch\u00e9 en sus ronquidos <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">el resuello anterior a la ciudad, <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">como si se estuviera yendo <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">de vuelta a su pueblo <\/span><\/span><br \/>\n<span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">y su la voz se va a quedar vacia.<\/span><\/span><\/p>\n<p>Al d\u00eda siguiente me contaba<br \/>\nque hab\u00eda visto en el sue\u00f1o<br \/>\nque alguien quemaba sus santos<br \/>\ny que no sab\u00eda si era su vida la culpable<br \/>\no la pobreza o haber abandonado<br \/>\ny luego prendido fuego las creencias.<\/p>\n<p>Por a\u00f1os mi abuela arrull\u00f3<br \/>\na las bestias m\u00e1s amargas del monte.<br \/>\nY yo, el \u00faltimo animal<br \/>\na su cargo, ando y desando<br \/>\nesa voz, olisqueando su recuerdo,<br \/>\nsu cara tersa como el interior de un taz\u00f3n,<br \/>\nel modo en que caminaba hasta la cama<br \/>\ny se echaba y el mundo de la siembra<br \/>\nvolv\u00eda a robar a la anciana<br \/>\nque se dorm\u00eda a mi lado.<\/p>\n<p><sup><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\">3<\/span><\/span><\/sup><span style=\"vertical-align: inherit;\"><span style=\"vertical-align: inherit;\"> \u00a0Recuerdo cuando Sara Luna estaba viviendo en casa mientras se recuperaba de una fractura de cadera. <\/span><span style=\"vertical-align: inherit;\">Durante esos meses, antes de irme al colegio, sin importar el sue\u00f1o que tuviera, me deten\u00eda unos segundos para verla dormir con la boca entreabierta, un brazo apoyado sobre el otro que sobresal\u00eda de la cama, la palma de la mano abierta como si acabara de soltar algo delicadamente. <\/span><span style=\"vertical-align: inherit;\">Otra delicia era de madrugada, cuando se levantaba para ir al ba\u00f1o y tocaba mi cama en la oscuridad: para orientarse me acariciaba.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><em>Sara Luna<\/em>, el poemario de Tom Maver en la cual aparecieron estos poemas, fue otorgado el primer premio en la categor\u00eda de Poes\u00eda del <a href=\"https:\/\/fnartes.gob.ar\/novedades\/se-anunciaron-los-ganadores-del-concurso-de-letras\">Concurso de Letras del Fondo Nacional de las Artes<\/a> de Argentina. Estamos orgullosos de incluir estos poemas en&nbsp;<em>Latin American Literature Today<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3148,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2982,4453],"genre":[2010],"pretext":[],"section":[2345],"translator":[2488],"lal_author":[3631],"class_list":["post-3151","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-argentina-es","tag-numero-11","genre-poetry-es","section-poetry-es","translator-olivia-lott-es-2","lal_author-tom-maver-es"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3151"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3151\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32870,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3151\/revisions\/32870"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3151"},{"taxonomy":"genre","embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/genre?post=3151"},{"taxonomy":"pretext","embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pretext?post=3151"},{"taxonomy":"section","embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/section?post=3151"},{"taxonomy":"translator","embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/translator?post=3151"},{"taxonomy":"lal_author","embeddable":true,"href":"https:\/\/latinamericanliteraturetoday.org\/es\/wp-json\/wp\/v2\/lal_author?post=3151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}